O‘zbekistonda paxtachilik inqilobi: tarixiy yutuq haqidagi ma’lumotlar ilk bor e’lon qilindi
Nashrni o‘qish: Abdurakhmonov I.Y. et al. (2026). National-scale evidence for rapid cotton yield gains under sustainable intensification in Uzbekistan. Scientific Reports. https://doi.org/10.1038/s41598-026-51320-5
Toshkent, O‘zbekiston — Genomika va bioinformatika markazi hamda O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Paxtachilik kengashi olimlari O‘zbekiston paxtachilik sohasidagi ulkan o‘zgarishlarning keng qamrovli milliy tahlilini tarixda ilk bor “Scientific Reports” (Nature Portfolio) jurnalida chop etib, uni ochiq foydalanish uchun taqdim etdi.
Prezident farmonlari va agrar siyosatdagi tub islohotlar tufayli O‘zbekiston paxtachiligi olimlar “barqaror jadallashtirishdagi muhim bosqich” deb atayotgan natijaga erishdi, ya’ni foydalanilayotgan yerlarni qisqartirgan holda paxta ishlab chiqarishni sezilarli darajada oshirdi.
Asosiy yutuqlar (2021–2025-yillar):
• Hosildorlik 40,4 foizga o‘sdi — mamlakat bo‘yicha o‘rtacha gektariga 3,24 tonnadan 4,55 tonnagacha yetdi
• Ekin maydonlari 15,1 foizga qisqartirildi — bo‘shagan yerlar oziq-ovqat ekinlari ekish va O‘zbekiston yoshlari ehtiyojlari uchun ajratildi
• Bugungi kunda mamlakatdagi ekin maydonlarining 38,51 foiziga ilg‘or texnologiyalar (RNKi, MAS va Bt/Gt navlari) yordamida yaratilgan navlar ekilmoqda
• Intensiv dehqonchilik tizimlarida bir gektar uchun sarflanadigan ishlab chiqarish xarajatlari 55,4 foizga kamaydi
• Dunyoda birinchilardan bo‘lib tijoriy asosda joriy etilgan fitoxrom RNKi texnologiyasiga asoslangan g‘o‘za navi (“Porloq” navi) O‘zbekistonning barcha beshta agroiqlim mintaqasida barqaror natijalar ko‘rsatdi.
Mahalliy biotexnologiyalar, import qilingan Bt/Gt navlari va Shinjon tajribasiga asoslangan intensiv agronomiyani o‘zida jamlagan ushbu transformatsiya Markaziy Osiyo va dunyoning sug‘oriladigan paxtachilik tizimlari uchun takrorlanishi mumkin bo‘lgan namunani taqdim etadi.
“O‘zbekiston genetik innovatsiyalar va puxta o‘ylangan siyosat birgalikda butun bir mamlakat qishloq xo‘jaligini o‘zgartirishga qodir ekanini milliy miqyosda ilk bor namoyish etdi”, — Erik Traxtenberg, Paxta bo‘yicha xalqaro maslahat qo‘mitasi (ICAC) ijrochi direktori, AQSh.
“O‘zbekistonning qishloq xo‘jaligi sohasi, shubhasiz, juda ijobiy yo‘nalishda rivojlanmoqda va ishonchim komilki, ayniqsa, paxtachilik tarmog‘i yaqin yillarda ulkan yutuqlarga erishadi”, — Doktor Keshav Kranti, ICAC Paxtachilik kengashining xalqaro a’zosi.
